Yazı İçi Başlık Üstü Reklam Alanı

Görme Yetersizliği Olan Çocukların Eğitimi

Yazı İçi Başlık Altı Reklam Alanı
 Görme Yetersizliği Olan Çocukların Eğitimi
Yazı İçi Makale Üstü Reklam Alanı
Okunuyor Görme Yetersizliği Olan Çocukların Eğitimi

Ülkemizde  görme  yetersizliği olan  öğrencilerin uygun eğitim  ortamların a yerleştirilmeleri  Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği’ne  göre   iki aşamalı tanılama  sürecinden  sonra  RAM’lar tarafından  yapılmaktadır. İlk aşama olan tıbbi tanılama görme  yetersizliğinin  türünü, oluş zamanını,  görme  duyusunun fonksiyon  kaybının oranı  ve  yetersizliğin  nasıl bir  gelişim göstereceğini  belirlemektir. Belirlenen  tıbbi tanım doğrultusunda  RAM tarafından  yapılan  eğitsel tanılama  ise, öğrencini gelişim alanlarında  ve akademi açıdan neleri  yapıp neleri  yapamadığının  ve neleri öğrenmeye   gereksinimi olduğunun belirlendiği süreçtir. Böylece  öğrenci kendisi için en uygun ve   en az  sınırlandırılmış eğitim ortamına  yerleştirilebilmektedir.

Görme  yetersizliği olan  öğrencilerin kendilerine  uygun eğitim ortamlarına  yerleştirilme  süreci,  görme  kaybının  fark edilmesi ile  başlamaktadır.  Göz   hekimi  tarafından yapılan  müdahaleler  doğrultusunda  ameliyat, gözlük , ilaç  vb. tedavilerle bile  görme  duyusundan  tamamen  veya  kısmen  yararlanamayan çocuk ve  ailesi, kendisi için hazırlanan tıbbi rapor  ile  Rehberlik   Araştırma  Merkezleri’ne  (RAM) yönlendirilmektedir. RAM’ da  Özel Eğitim Değerlendirme  Kurulu tarafından  yapılan eğitsel  değerlendirme  sonucuna göre  çocuğun gelişim alanlarında ve akademik becerilerde yapabildikleri yapamadıkları ve yetersizliğine ek başka bir yetersizliği olup olmadığı  ve hangi eğitim kurumundan faydalanabileceğine dair  bir  rapor  sunulmaktadır. Bu rapor doğrultusunda  il ve  veya  ilçedeki Özel Eğitim Hizmetler Kurulu çocuğun  eğitim alacağı kurumu onaylayarak  eğitim sürecinin başlamasını sağlamaktadır.

Esnek Reklam Alanı
 

Ülkemizde Görme Yetersizliğinden Etkilenmiş  Çocuklar İçin Eğitim Ortamları

Yatılı  Görme  Engelliler  Okulları

Yatılı ve  gündüzlü olarak  hizmet  veren  özel eğitim okullarıdır. RAM tarafından   okula  yerleştirilmesi  uygun görülen  öğrencilere  yapılan eğitsel değerlendirmenin içeriğinde  işlevsel görme  değerlendirilmesi  yer almadığı için   görme  yetersizliğinden  farklı  düzeylerde  etkilenmiş  (az gören- kör)  ve  görme  duyusunu kullanmada  sahip oldukları beceriler  birbirinden  farklı  düzeyde  olan az  gören   öğrenciler aynı sınıflarda  eğitim görmektedir.  Bu durumun önüne  geçmek için Ankara  ili  Mitat  Enç Görme  Engelliler  İlkokulu’nda  1998 yılından  başlayarak   az  gören  öğrenciler  için ayrı sınıflar  oluşturulmuş  ve  bu sınıflar  ülkemizdeki diğer  görme  engelliler  okullarında  da  yaygınlaştırılmıştır. Söz  konusu sınıflarda  çeşitli ortam ve  materyal düzenlemesi  yapılarak  basılı materyal ile   okuma ve   yazma   eğitimi verilmesi   amaçlanmıştır.

Özel Eğitim Sınıfları (Görme  Engelliler  İçin)

Özel  sınıflar normal okul bünyesinde görme  yetersizliği  olan  öğrenciler  için  açılmış sınıflardır. Yetersizliğe  özgü  araç gereçleri (Braille  daktilo, Braille  tablet vb.)  barındıran sınıflarda alanında uzman  özel eğitim öğretmenleri çalışmaktadır. Özel eğitim okullarının öğrencileri yaşadıkları  çevreden  soyutlamasına  karşın normal  okullar bünyesinde  yer alan  bu sınıflar  teneffüsler, beslenme  saatleri, kutlamalar ve  törenlerde  öğrencilerin akranları ile  iletişime  geçmesi için gerekli ortamı sağlayabilmektedir. Bununla  birlikte öğrencilerin  yeterliliklerine bağlı olarak  resim,  müzik,  beden  eğitimi gibi  derslere  akranları ile  birlikte girmesine olanak tanıyarak, sınırlı  bir  kaynaştırma  ortamına da hizmet edebilmektedir.       

Genel Eğitim  Sınıflarında  Kaynaştırma  Eğitimi

   Kaynaştırma  eğitimi  özel gereksinimli öğrencilerin  genel eğitim sınıflarında   gerekli destek hizmetler  sağlanarak  eğitim görmesidir. Kaynaştırma  eğitiminin görme  yetersizliği olan   öğrenciler için başarıl bir  şekilde  gerçekleşmesi için yapılması gerekenler:

  • Görme  yetersizliği olan  öğrenciler için işlevsel  görme  değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu değerlendirme  kapsamında öğrencinin sınıfta oturacağı yer, ışıklandırma , öğreneceği yazı sistemi, (basılı materyal ya da  Braille   kabartma yazı) ve kullanacağı araç gereçlerdeki  uyarlamalar belirlenmelidir.
  •   İşlenen  derse  ilişkin  bilgi ve  ödevleri  Braille  kabartma  yazı, ses  kaydı veya  puntosu ayarlanmış  basılı materyale  uyarlanmalıdır
  • Öğrencinin ihtiyaçları  doğrultusunda   Braille  kabartma  yazıyla  okuma  yazma  ve  matematik öğretimi yapılmalıdır.
  • Öğrencinin  gereksinimlerine  göre  BEP hazırlanmalı ve   uygulanmalıdır.    

         NOT: En az  kısıtlayıcı  ortam: Yetersizlikten etkilenmiş  çocukların  normal  gelişim  gösteren akranları ile  mümkün olduğunca bir arada  eğitim almasıdır. En az  kısıtlayıcı eğitim ortamının temel  çıkış noktası  normal  gelişim gösteren  akranları ve  çevre  ile   en üst düzeyde  etkileşime  girmesini sağlamak olduğu için destek  hizmetler  düzenli olarak verilerek  öğrencinin yatılı okuldan birlikte  eğitim ortamına  doğru  geçişinin mümkün olduğunca  hızlı bir  biçimde  yapılması  gerekmektedir. 

  (Özel Eğitim Hizmetleri  Yönetmeliği ilgili maddesinde ;

İlköğretim okullarında açılan özel eğitim sınıflarında birleştirilmiş sınıf uygulaması yapılır. Ancak, görme ve işitme yetersizliği olan bireyler için açılan sınıflarda bu uygulama 1-5 inci sınıflar arasında yapılır. Bu öğrencilerin 6 ncı sınıftan itibaren akranlarıyla birlikte aynı sınıfta eğitim görmeleri sağlanır.)                

GÖRME YETERSİZLİĞİ OLAN  ÇOCUKLARIN   EĞİTİMİ

Görme engelli çocukların eğitimi, görme engelinin ortaya çıktığı yaşa ve görme engelinin derecesine göre farklılıklar gösterir. Çocuğun eğitim çalışmalarına ne kadar erken başlanırsa netice o oranda yüksek olacaktır.

Görme bozukluğunun derecesi ne olursa olsun bu çocukların okuma – yazma ve çevrelerinde bağımsız hareket etme gereksinimleri bulunmaktadır.

Görme engeli olan çocukların eğitim programında, aşağıdaki alanlarda düzenlemeler yapılmalıdır:

  •  Okuma – yazma, dinleme,
  •  Görme kalıntısından yararlanma,
  •  Oryantasyon ve bağımsız hareket eğitimi,
  •  Günlük yaşam becerileri ve sosyal beceriler.

 Okuma – Yazma – Dinleme

Görme engeli olan öğrencilerden öğrenme amacıyla öncelikli olarak dokunma duyusunu kullanan öğrenciler Braille alfabesi ile öğrenirler. Bu alfabe iki sütunda yer alan altı noktanın çeşitli kombinasyonları ile harflerin, rakamların, noktalama işaretlerinin matematik işaretlerinin, müzik notalarının oluşturduğu bir alfabe sistemidir.

Görme yetersizliği olan çocuklar Braille alfabesi ile yazılmış yazılara parmak uçları ile dokunarak okurlar.Braille alfabesini kullanarak yazı yazmak için iki tür araç vardır. Bunlar;

  •  Braille daktilosu
  •  Tablet ve kalemdir.

Braille daktilosu üzerinde altı tane tuşun bulunduğu bir daktilodur. Tuşlardan her biri altı noktadan birini yazmak için işler görür. Yazılan harfte kaç nokta varsa o noktaları yazmak için gerekli tuşlara aynı anda birlikte basmak gerekir.

Tablet ise üzerinde altı noktalı hücrelerin bulunduğu bir yazma çerçevesidir. Yazı tabletinin arasına kağıt uygun şekilde sıkıştırılmakta ve tabletin arasındaki kağıdın üzerine kodlar özel kalemi ile delinmektedir. Kalem, tutma yeri plastik olan çiviye benzer bir araçtır.

Az gören öğrenciler için etkili okuma – yazma aracının seçimi çok önemlidir. Göz hekiminin az gören olarak belirlediği çocuklar mutlaka eğitsel değerlendirmeden geçirilerek basılı materyali okul çalışmaları ve günlük yaşamda etkili olarak kullanabilecek çocuklara basılı materyalle okuma yazma öğretilmelidir

Dinleme Becerileri:

Görme yetersizliği olan bireyler önemli oranda bilgiyi dinleme yoluyla edinirler. Bu bireyler iyi dinleme becerilerine otomatik olarak sahip olmazlar.

Bu nedenle, dinleme becerilerinin geliştirilmesi eğitim programının önemli bir unsurudur.

Dinleme, seslerin farkında olma, sesleri ayırt etme, sesleri anlamlandırma gibi becerileri içerir. İyi dinleme becerisine sahip olmak, çocuğun sözcük dağarcığını, konuşma, okuduğunu anlama ve yazma becerisi üzerinde olumlu etkileri vardır.

Görme yetersizliği olan çocuklar, özellikle ilköğretim ve lise yıllarında konuşan kitaplardan yararlanırlar. Konuşan kitapları etkili bir şekilde kullanabilmek için, iyi dinleme becerilerine sahip olmaları çok önemlidir.

Görme Kalıntısından Yararlanma

Görme kalıntısından yararlanma, kişinin mevcut olan görme kalıntısını kullanmasını öğretmeyi tanımlamaktadır. Bu durum göz hareketlerinin kontrolü, görme duyusuna ait uyarıcıya dikkat, görülen çevreye adaptasyon ve bilgi işlemleri gibi becerilerin uygulamalarını içermektedir. Eğitim olmadan az gören bir çocuk gördüklerinden bir anlam çıkaramamaktadır. Bu nedenle az görenlerin programında görme kalıntısından yararlanmanın öğretimi mutlaka yer almalıdır. Ayrıca, kabartılmış altı noktayla ve büyütülmüş harflerle okuma hızı düşüktür. Buna karşılık konuşan kitaplar aracılığı ile okuma hızı ve böylece öğretimin etkinliği artmaktadır.

Oryantasyon ve Bağımsız Hareket Eğitimi

Görme bozukluğu olan kişiler içinde bulunduğu çevrede nerede olduğunu ve bu çevrede emniyetli olarak nasıl hareket edeceğini bilmelidir.

Oryantasyon ve bağımsız hareketi kazandırmaya yönelik hazırlanan programın amacı güvenli, yeterli ve becerikli hareketlerle bağımsız gezip, dolaşmasıdır.

Hareket özgürlüğünün iki boyutu vardır. Bunlardan birisi zihinsel oryante olma, diğeri ise bağımsız harekettir. Oryante olma görme yetersizliği olan kişinin çevresini ve bu çevreyle kendisinin ilişkisini anlamasıdır.

Bağımsız hareket, özel teknikleri, görme kalıntısını ve geri kalan duyuları kullanarak bir yerden diğer bir yere güvenli ve bağımsız olarak gidebilme becerisidir.

Hareketi tayin etmede kullanılan yardımcı ve araçlar;

  •  Uzun baston (beyaz baston)
  •  Rehber köpek
  •  Gören rehber kişiler
  •  Elektronik cihazlar

Uzun Beyaz Baston;

1944’te Richard Hoover tarafından geliştirilmiştir. Bağımsız dolaşmada en çok kullanılan araçtır. Uzun beyaz baston yürürken zemine hafifçe dokundurularak sürüklenir. Kullanan kişi, zeminin pürüzlülüğü, delikler, merdivenler ve diğer engeller hakkında dokunma ve yankı aracılığı ile bilgi edinerek harekete geçmektedir. Geleneksel yaklaşıma göre baston kullanımını öğretmek için okul yaşları beklenmekteydi, ancak şu anda pek çok görüş çocuğun yürümede bağımsız hale geleceği zamana kadar bu eğitimin tamamlanması yönündedir. Görme engelli bireylerin güvenli hareket edebilmesi için baston kullanmaları çok önemlidir

Rehber Köpek;

Genellikle okul çağı çocukları için tavsiye edilmemektedir. Köpeğin büyüklüğü, hızlı yürüme adımları ve bakımı genci olumsuz yönde etkilemektedir. Kişinin başka bir özrü yoksa 16 yaşından önce kullanımı önerilmemektedir. Bununla birlikte bastonla yürümeye göre muhtemel tehlikelere karşı daha hızlı tepki verme imkânı sağlamaktadır.

Gören Rehber Kişiler

Görme yetersizliği olan bireyler birçok durumda gören bireylerden yardım almak gereksinimi duyabilirler. Gören rehber, harekette önemli bir özgürlük imkânı sağlamaktadır. Fakat rehbere bağlı olma pek çok açıdan pratik olmamaktadır. Görme yetersizliği olan bireye rehber olmak için nasıl hareket edilmesi gerektiğinin bilinmesi önemlidir.Günlük yaşamda   gören  bireyler  görme  yetersizliği olan bireylerin kollarından tutma, çekme gibi  pozisyonlarla yardım etmeye  çalışmaktadırlar. Rehberle  yürüme  becerisinin doğru kullanılmaması ile   oluşan bu durumlar görme yetersizliği olan  kişileri de  tehlikelerle  karşı karşıya  getirmektedir. Doğru rehberle yürüme  becerisi için,  görme  yetersizliği olan  kişi kolunu dirsekten bükmeli ve yarım adım gerisinde  durarak gören  kişinin kolunu dirseğinin yukarısından hafifçe  tutmalıdır.Gören  kişinin de  tutulan  kolunu vücuduna  yapıştırarak  rehberlik ettiği bireyin hareketlerini  ( merdiven çıkma – inme)anlamasına yardımcı olmalıdır.             

Elektronik Cihazlar

Bağımsız hareketi kolaylaştıracak birçok elektronik cihaz geliştirilmiştir. Ses dalgaları ile yol üstündeki engellerden kişiyi haberdar eden lazerli bastonlar, standart bastona tutturulan lazer araçları bunları arasında sayılabilirler. Bu araçlar çok küçük yaşta kullanmaya başlanarak çocuğun çevreden daha çok bilgi almasını ve bağımsız olmasını sağlayabilir. Ancak, pahalı olmaları, uzun bir eğitim gerektirmeleri ve farklı hava koşullarında problem yaratma ihtimalleri vardır.

Günlük Yaşam Becerileri

Görme yetersizliği olan birey için günlük yaşam becerileri ve sosyal becerileri öğrenip kullanmak çok önemlidir. Yemek pişirmek, kişisel bakım, alışveriş yapma, giysi temizliği bakımı, ev yönetimi, bütçe hazırlama gibi günlük yaşam becerileri ve sosyal beceriler çocuğun yetişkinlikte de bağımsız olabilmesi için mutlaka kazanması gereken becerilerdir. Bu becerilerin kazanılmasında beceri analizi ve programlı eğitim etkili olacaktır. Görme engellilerden görenlere mesaj var! Benimle karşılaştığınızda bocalayıp, ne yapacağınızı bilemez bir duruma düşmeyin. Aşağıdaki hususları hatırlamanız ikimiz için de yararlı olacaktır:

  •  Ben sıradan bir insanım, yalnızca görmemek gibi bir engelim var. Sesinizi yükseltmenize ya da bana çocukmuşum gibi davranmanıza gerek yok. Ne istediğimi yanımdaki kişiye sormayın- “Kahvesine krema ister mi?”- yerine bana sorun.
  •  Bağımsız bir şekilde yürümek için uzun bir beyaz baston ya da rehber köpek kullanabilirim veya kolunuza girmeyi rica edebilirim. Kararı bana bırakın ve lütfen koluma sarılmayın; izin verin ben sizin kolunuza gireyim. Yükselti ve çukurları önceden sezebilmem için sizden bir adım geride yürümem gerekir.
  • Odada benimle birlikte kimin bulunduğunu bilmek isterim. Lütfen girdiğinizde konuşun. Beni başkalarıyla tanıştırın. (çocuklar dahil). Eğer çevremde kedi ya da köpek varsa, bana söyleyin.Bir odanın veya kabinin veya arabanın yarım açık kapısı benim için bir tehlike oluşturur. “görmek” gibi sözcükleri kullanmaktan kaçınmayın. Bu sözcükleri ben de kullanırım. Sizi gördüğüme sevindim, gibi.
  •  Bana acınmasını istemem. Ama görme engelliliği yüceltircesine konuşmanızı da istemem. Koku alma, dokunma veya işitme duyularım kör olduğum için ilerlemedi. Bu duyu organlarımı sizden daha çok kullanıyorum ve dolayısıyla, bu duyularla sizin aldığınızdan daha fazla bilgi alabilirim- hepsi bu.
  • Eğer sizin misafirinizsem, bana banyoyu, lavaboyu, pencereyi ve hatta- ışık anahtarını- gösterin. Işığın açık olup olmadığını bilmek isterim.
  •  Eğer çok merak ediyorsanız, sizinle görme engellilik konusunda konuşabiliriz, ama bu benim için eski bir hikâye. Benim, sizin olduğu gibi, birçok farklı alana ilgim var.
  •  Bir yemekte uyulması gereken kurallarla (sofra adabı) herhangi bir sorunum olmaz.
  •  Beni sadece kör bir adam/kadın olarak düşünmeyin. Ben yalnızca görme engeli olan bir kişiyim. Yasa sürücülerin, taşıdığım beyaz bastonu gördüklerinde, yol hakkını bana vermelerini gerektirir. Sadece görme engelliler beyaz baston taşıyabilir. Bugün, caddelerde yalnız başına yürüyen daha fazla görme engelliye rastlıyorsunuz. Bunun nedeni sayımızın artması değil, kendi ayaklarımızın üzerinde durmayı öğrenmemizdir.

Görme Yetersizliği Olan  Öğrenciler  İçin Yapılacak  Çevresel  Uyarlamalar

Aydınlatma  Uyarlamaları

Az  gören  öğrencilerin  görme  duyularını kullanabilmeleri için  gereken ilk düzenleme  bulundukları  ortamdaki ışık düzenlemeleridir. Görme  yetersizliğinin  türüne ve  derecesine  bağlı olarak bazı az  gören bireyler  iyi aydınlatılmış ortamlarda  daha  iyi  görebilirken, bazıları loş  aydınlatmayı tercih edebilmektedir.

Renk ve  Zıtlık Uyarlamaları

 En temel hali ile  zıtlık nesne  ve  arka zemin arasındaki  gölge farkıdır.  Bu fark arttıkça yani nesne  ve zemin arasındaki renk farkı belirginleştikçe  nesneyi görmek  daha  kolay hale  gelmektedir. Örneğin beyaz  zemin üzerine siyah  lacivert   gibi koyu çizimlerin görülebilirliği beyaz  üzerine gri, sarı gibi açık çizimlerden  çok daha fazladır.  Soluk renkli materyaller  yerine  parlak  renkli materyallerin kullanılması, kapı pencere  gibi alanlara  dikkat çekmek için renkli bantların yapıştırılması,  sınıf  ve  okul ortamındaki askılık,kitaplık, sıra  musluk gibi  bölümleri tanımlamak için renkli uyarıcılara  yer  verilmesi az  gören  öğrencilerin çevreyi  daha  aktif  kullanmaları için önemlidir.

Büyüklük Uyarlamaları

Optik ve optik olmayan araçlar yardımı ile  görme  yetersizliği olan  öğrencilerin yakın ve  uzak görme  keskinlikleri desteklenebilmektedir. Basılı materyallerin okunabilmesi için tercih edilen  büyüteçler, yazıların puntosunda oynama yapılmadan okunabilirliğini arttırmakta  ve  öğrencilerin   daha  fazla  yazılı materyale  ulaşmasını sağlamaktadır. Bununla  birlikte  günümüzde  kullanılan  bilgisayar ve  tabletlerdeki fotoğraf  çekme,  büyütme,  ışığı parkalığı ayarlama gibi fonksiyonlar sayesinde  az  gören  öğrencilerin sınıf  ortamındaki görsel  ve/veya  yazılı materyallere  erişimi daha  kolay  hale  gelmektedir.

Görsel  Karmaşıklık Düzeyi Ayarlamaları

Görme  yetersizliği olan  öğrencilerin, bulundukları eğitim ortamında   daha  aktif  olması ve  ders  materyallerinden  faydalanabilmeleri için  materyallerin  ve  çevrenin görsel karışıklıktan  arındırılması gerekmektedir. Sınıfta  karışık fon yaratabilecek perde  ve  halıların sadeleştirilmesinin  yanı sıra  kullanılan  basılı materyallerdeki  resim ve  yazılar  belirgin çizgi ve renklerle  kolay  ayırt edilebilir  hale  getirilmelidir.    

NOT: Yetersizliğin  türü ve  derecesine   bağlı olarak görme  duyusunu işlevsel biçimde  kullanamayan  öğrenciler  için yapılabilecek  çevresel uyarlamaların  temelinde  bağımsız  hareket becerilerini geliştirme ve  dokunma  işitme   duyularını aktif  olarak  kullanacakları   öğretim materyalleri (kabartma  yazılar, grafik ve  haritalar, Braille  cetvel, küp taş kasa  vb)kullanma  vardır. Öğrencilere  mümkün  olduğunca gerçek nesneler  üzerinden  öğretim yapılmalı ve  bu öğretimler  sırasında yönergeler  açık ve  anlaşılır  bir  şekilde  verilmelidir. Öğrencilerin rahat  hareket edebileceği  karmaşıklıktan  uzak  bir  eğitim ortamı sağlanması   ve  bu ortamda  bulunan   materyallerin  dokunsal olarak  etiketlenmesi de öğrencinin  bağımsız  hareket becerisini geliştirerek  çevreyi keşfetmesine  imkan verecektir. Bu uygulamalar sırasında   sınıftaki  işaretlerin yerleri ve  temsil ettikleri nesneler /yerler  hakkında  mutlaka  öğrenciye  bilgilendirme  yapılmalıdır.                

      Görme Engellilere Yönelik Etkinlikler

Görme engellilerin eğitiminde, görme derecesine göre görme kalıntısından yararlanma ve diğer duyu organlarını kullanarak öğrenmeye yönelik etkinlikler büyük önem taşımaktadır. Görme yetersizliğinden etkilenen çocukların yetişkinleri gözleyip, taklit etmede güçlükleri olacaktır. Çocuğun çevresindeki insanları dokunarak gözlemesi, çeşitli hareketlerin hangi vücut bölümlerine ait olduğunu anlamasını sağlar. (Eğilme, çömelme, tutma vb.) küçük motor becerilerin başarılması büyük ölçüde el-göz işbirliğine dayalıdır. Kör çocuklarda el-göz işbirliği yerine kulak-el işbirliğini geliştirecek etkinlikler önemlidir. Az gören çocuklarda ise, el-göz işbirliğindeki sınırlılıkları ortadan kaldıracak etkinlikler düzenlenmelidir. Küpleri kavanoza biriktirme, küplerle kule yapma, çubuğa halka geçirme, makasla çizgi üzerinden kesme, el-göz işbirliğini geliştirmek amacıyla kullanılabilir.

Görme engellilere yönelik etkinlikler hazırlanırken dokunma ve işitme duyularını hedef alan, doğrudan yaşantılar sağlayan, sözel iletişimi destekleyen etkinliklere yer verilmelidir.

Günümüzde engelliler ve özel olarak görmeyenler alanında spor faaliyetinden bahsedildiğinde ilk akla gelen, satranç olmaktadır. Bunun nedeni satrancın öncelikle bir beyin sporu olması ve sabit bir şekilde bir satranç tahtası başında oynanmasıdır. Bu husus görme engellinin spor yaparken ortaya çıkarabileceği fiziksel harekete dayalı zorlukları baştan ortadan kaldırmaktadır. Satrancın bir özelliği de, görme engellilerin görenlerle birlikte katılabilecekleri ve yapabilecekleri sınırlı sayıdaki spor alanlarından biri ve hatta en başta geleni olmasıdır. Gerektirdiği donanım açısından da satranç kör sporları arasında en kolay ve ucuz olanıdır. Diğer alanlarda özel salonlar ve parkurlar ya da giysiler ve rehberler gerekirken, satrançta temel olarak bir kabartma tahtanın bulunması yeterlidir

Görme Yetersizliği Olan  Çocukların  Özelliklerine Uygun Araç-Gereçler

Görme yetersizliği olan çocuğun yaşıtlarıyla eşit miktarda bilgiyi elde edip, kullanması için özelliklerine uygun araç– gereçler ve teknolojik destek sağlanmalıdır. Bunların içinde aşağıdaki araçlar sayılabilir.

 Braille Alfabesi

Braille Alfabesi iki sütunda yer alan altı noktanın çeşitli kombinasyonları ile harflerin, rakamların, noktalama işaretlerinin, matematik işaretlerinin, müzik notalarının oluşturulduğu bir alfabe sistemidir.

Okuma Tablosu

Okuma yazmaya yeni başlayan çocuklara noktaların yerlerini ve harfleri tanıtmak için kullanılan tablodur

Tablet ve Kalem

Tablet üzerinde altı noktalı hücrelerin bulunduğu bir yazma çerçevesidir. Tabletin arasına kâğıt takıldıktan sonra tahtadan ya da plastikten tutma yeri olan çiviye benzer bir kalemle yazılır. Tablette yazı yazmak için harfleri tersten yazmak gerekmektedir.Okuma-yazmaya yeni başlayan çocuklar, önce 4 satırlık tabletle başlar,sonra büyük tablete geçilir

Braille Rakamları

Braille rakamlarını tanıtmak amacıyla, noktaları kabartma olarak hazırlanmış tablodur.

Küp Kasa – Küp Taş

Matematik işlemlerinin öğretiminde kullanılan ilk aşamadaki materyaldir. Küp şeklindeki taşların üzerinde kabartma olarak sayılar ve işlem işaretleri vardır. Taşlar kasadaki hücrelere yerleştirilerek işlemler yapılır.

Taylor Kasa

   Matematik işlemlerinde bir üst aşamasında daha karmaşık işlemlerde kullanılan araçtır. Üzerinde hafif kabartmaların bulunduğu kısa kibrit çöpü şeklindeki materyalin kasadaki hücrelere yerleştirilmesi ile kullanılır.

Abaküs

   4. ve 5. sınıflardan sonra kullanılabilen matematik işlemlerinin yapıldığı araçtır. (Hesap makinesi gibi) taşınma kolaylığı ve pratik oluşu nedeniyle tercih edilir.

Braille Daktilosu

   Üzerinde altı tane tuşun bulunduğu bir daktilodur. Tuşların her biri altı noktadan birini yazmak için işlev görür. Yazılan harfte kaç nokta varsa o noktaları yazmak için gerekli tuşlara aynı anda birlikte basmak gerekir.

Bilgisayar Yazılım ve Donanımları

Bilgisayar ekranındaki yazıları seslendiren programlar, normal yazıyı braille alfabesine çeviren programlar, bir tarayıcı yardımcıya basılı materyali, bilgisayara aktarıp, seslendiren programlar ve braille çıktısı veren yazıcılar bunlar arasında sayılabilir.

 Optik ve Optik Olmayan Yardımcı Araçlar:

Optik araçlar arasında; Teleskopik ve tele mikroskobik gözlükler, ayaklı ve el büyüteçleri, optik olmayan araçlar arasında ise; büyük puntolu kitaplar, konuşan kitaplar, okuma stantları sayılabilir.

  Elektronik Yardımcı Araçlar:

Görüntüyü büyütmeye yarayan tepegözler, kapalı devre televizyon sistemleri, sentetik sesle konuşan saat ve hesap makineleri elektronik yardımcı araçlar sayılabilir

Standart ve Elektronik Bağımsız Yazılım Araçları

Okul öncesi dönemde ve yetişkinlerin kullanması için desteklenmiş standart bastonlar, lazer teknolojisi ile engel algılamayı sağlayan bastonlar bu araçlar arasında sayılabilir.

Laboratuar Araçları:

Görme engellilerin eğitimlerinde kullanılan özelliklerine uygun olarak hazırlanmış birçok laboratuar araç – gereçleri sayılabilir.

Aileye Öneriler

  • Çocuk hiç göremiyorsa ona becerileri sözel olarak açıklayarak ve birlikte yaparak kazandırınız. Çocuk sizi dinlerken yapmış olduğu beceriyi de parmaklarıyla yoklamasına her defasında izin ve fırsat veriniz.
  • Çocuk az görüyorsa görmesinden yararlanarak becerileri kazandırınız
  • Bağımsız olarak yapabildiği beceriler varsa nasıl yapabildiğine bakınız. Bundan sonra yapacağı becerileri öğretirken bunlardan yararlanabilirsiniz. Bağımsız olarak becerileri yapmasını teşvik ediniz, zaman ve fırsat veriniz.
  •  Beceri ya da işi ne kadar yapabildiğini belirleyerek bağımsız olarak yapamadığı yerlerde sadece yardım ediniz.
  •  Çocuğa sadece her defasında bir beceri ya da bu becerinin bir bölümünü öğretmeyi deneyiniz. Önceki beceri ya da becerinin kolay bir bölümü tamamen öğrenildiğinde becerinin izleyen güç bölümünü öğretmeye çalışınız.
  •  Becerileri tamamladığında mutlaka ödüllendirin. (Aferin, çok güzel v.b.)
  •  Görme engelli bir çocuğun tüm gün evde bulunması, evden dışarıya çıkmaması onu topluma hazırlamaz. Görme engelli çocuğun okula gitmesi yaşadığı toplumla daha fazla bütünleşmesini sağlayacaktır.
  •  Görme engelli çocuğun takılacağı, ya da çarpabileceği eşyaların ve engellerin ayakaltından kaldırılması gerekir. Çocuğun kolayca eşyaların yerlerini bulmasına yardım edecek düzenlemeler yapılmalıdır.
  •  Yerleri sabit olan eşyaların dışında yaptığımız değişiklikleri her defasında göstermeli ve yerlerini öğretmelisiniz.
  • Görme güçlüğü ne kadar erken teşhis edilirse, çocuğa o kadar fazla yardım edilir. (Örn.. erken ameliyat yada ilaçla tedaviyle çocuğa çok fazla şey kazandırmak mümkün olabilir..)

Öğretmene Öneriler

  •  Öğretmenlerin yapacağı aile ziyaretleri ile, özellikle görme engelli çocukla ilgilendiğinizi söyleyerek ve çocuklarını kabul ederek onlarında çocuklarını kabul etmelerine yardım etmiş olursunuz.
  •  Görme güçlüğü olan çocuğa tıbbi, çevresel ve eğitsel açıdan yardım edilebilir.
  • Görme yetersizliği olan çocuklarda bağımsızlık duygusunu geliştirme çabalarının bir bölümü olarak bu çocukların kendi eğitim kitaplarından ve araçlarından sorumlu olması istenmelidir. Ø Sınıftaki gören çocuk zaman zaman görme yetersizliği olan çocuğa rehberlik yapabilir. Ancak görme yetersizliği olan çocuğun çok fazla bağımlı olmamasına da dikkat edilmelidir.
  •  Görme Yetersizliği olan çocuklarında sınıftaki her etkinliğe katılması cesaretlendirilmelidir. Eğer onların sınıftaki faaliyetlere katılmaları mümkün olmuyorsa ek etkinlikler düzenlenmelidir.
  • Öğretmenin tahtaya bir şey yazarken yazdıklarını yüksek sesle söylemesi her zaman görme engelli çocuk için yararlı olur
  • Matematik öğretiminde görülen problemlere ek olarak Fen Bilimleri ve Coğrafyanın çok fazla görsel uyaranlara dayalı olması nedeniyle ek düzenlemelere ihtiyaç olabilir Bu nedenle görme engelliler okullarından materyal ve bilgi alınmalıdır.
  •  Görme yetersizliği olan çocuğun ödevini tamamlayabilmesi için ek zaman verilmesi uygun olabilir.
  • Görenlerle, görme yetersizliği olan çocuklar arasında sosyal ilişkiler cesaretlendirilmelidir.

Yazı İçi Makale Altı Reklam Alanı
Yazı İçi Benzer Yazı Altı Reklam Alanı
Yapılan Yorumlar
Bir Yorum Yapın